Kunst & cultuur quizvragen

→ De Capitolijnse Wolvin (Lupa Capitolina)

Het beeld toont de wolvin die volgens de legende de tweeling Romulus en Remus zoogde – de mythische stichters van Rome. De figuren van de tweeling werden echter pas tijdens de renaissance toegevoegd.

→ Cirque du Soleil

Cirque du Soleil werd opgericht door twee voormalige straatartiesten in Québec en heeft wereldwijd al meer dan 200 miljoen toeschouwers getrokken.

→ Jules Léotard

Het strakke turnpakje, de 'leotard', is naar hem vernoemd omdat hij tijdens zijn optredens zo'n pakje droeg.

→ Het is dan honderd jaar geleden dat Antoni Gaudí overleed

Gaudí wijdde 43 jaar van zijn leven aan de Sagrada Família. Bij zijn dood in 1926 was het gebouw pas voor een kwart klaar.

→ Gotiek

De term 'gotiek' was oorspronkelijk een scheldwoord – renaissancekunstenaars noemden de stijl smalend naar de 'barbaarse Goten'.

→ Art deco

Het Chrysler Building en het Empire State Building in New York zijn de beroemdste art-decogebouwen ter wereld.

→ Pritzker Prize

De prijs wordt sinds 1979 jaarlijks uitgereikt en is 100.000 dollar waard. Onder de winnaars: Frank Gehry, Zaha Hadid en Frei Otto.

→ Andy Warhol

Het zijn precies 32 doeken, omdat Campbell's destijds precies 32 soepsoorten in het assortiment had — Warhol beweerde zelf dat hij twintig jaar lang elke dag dezelfde soep at.

→ De Rijksdag (Reichstag)

Men verwachtte zo'n 500.000 bezoekers — er kwamen er uiteindelijk meer dan vijf miljoen. De Bondsdag had over het kunstproject vooraf zelfs een apart debat en stemming gehouden.

→ Slot Neuschwanstein

Lodewijk II woonde in totaal maar 172 dagen in zijn droomkasteel — dat bij zijn dood in 1886 nog een grote bouwplaats was en enkele weken later al werd opengesteld voor betalende bezoekers.

→ Frida Kahlo

Na een zwaar busongeluk op haar achttiende begon ze vanuit bed te schilderen – met een spiegel die haar ouders boven het bed monteerden. Haar commentaar: ze schilderde zichzelf omdat zij het onderwerp was dat ze het beste kende.

→ Nefertiti

De buste mist het linkeroog – het is nooit ingezet, vermoedelijk omdat het stuk slechts een werkplaatsmodel was van beeldhouwer Thutmosis. Egypte eist de in 1912 opgegraven buste tot op de dag van vandaag terug.

→ Bayreuth

Wagner ontwierp het festspielhuis zelf – met een verborgen orkestbak die hij de 'mystieke afgrond' noemde. Als gewone sterveling wacht je vaak jarenlang op kaartjes.

→ Weimar

Het Bauhaus bestond maar 14 jaar – na etappes in Weimar, Dessau en Berlijn werd het in 1933 onder druk van de nazi's gesloten. Toch bepaalt het ontwerp tot vandaag het aanzien van de halve wereld.

→ Gustav Klimt

Boven de ingang van het Secessiongebouw staat het motto 'Aan de tijd zijn kunst, aan de kunst haar vrijheid' – de vergulde bladerkoepel erboven noemen de Weners liefkozend 'het kolenbolletje'.

→ De schreeuw

De dieven van 1994 sloegen toe tijdens de openingsceremonie van de Olympische Winterspelen in Lillehammer en lieten een briefje achter: 'Bedankt voor de slechte beveiliging.' Beide schilderijen doken later weer op.

→ Een urinoir

Het origineel raakte kwijt – musea wereldwijd tonen tegenwoordig alleen geautoriseerde replica's. In 2004 kozen 500 kunstexperts het urinoir tot het invloedrijkste kunstwerk van de 20e eeuw.

→ De Dom van Keulen

De bouwtijd bedroeg, met onderbrekingen, 632 jaar. Het wereldrecord van 157 meter werd hem afgepakt door, uitgerekend, een holle obelisk: het Washington Monument.

→ Der Blaue Reiter

Kandinsky legde de naam later heel nuchter uit: Marc hield van paarden, hijzelf van ruiters – en blauw vonden ze allebei mooi.

→ The Mousetrap

Aan het eind van elke voorstelling wordt het publiek gevraagd de ontknoping geheim te houden – al ruim 70 jaar en meer dan 29.000 voorstellingen lang houdt men zich daar verrassend goed aan. Alleen corona dwong het stuk tot een pauze.

→ Gustave Eiffel

De koperen buitenhuid van het beeld is van beeldhouwer Frédéric-Auguste Bartholdi – Eiffels flexibele ijzeren frame eronder laat de dame bij storm zachtjes meebewegen zonder te scheuren.

→ Leonid Brezjnev

Het schilderij van Dmitri Vrubel is gebaseerd op een echte persfoto uit 1979 ter gelegenheid van de 30e verjaardag van de DDR en draagt de titel 'Mijn God, help me deze dodelijke liefde te overleven'.

→ Caspar David Friedrich

De zwerver is een typische 'rugfiguur': omdat je zijn gezicht nooit ziet, kan elke kijker zich in hem verplaatsen – een truc die het schilderij tot een vaste gast maakt op boekomslagen en in memes.

→ Leonardo da Vinci

In 1958 wisselde datzelfde schilderij – toen aangezien voor een kopie – bij Sotheby's van eigenaar voor amper 45 pond. Sinds de recordveiling is het niet meer publiekelijk getoond.

→ Turandot

Bij de première in 1926 legde dirigent Arturo Toscanini midden in de voorstelling zijn dirigeerstok neer – precies op het punt waar Puccini gestorven was. Pas de avonden erna klonk het door Franco Alfano voltooide slot.

→ Niets (speelt geen enkele noot)

Bij de première in 1952 markeerde pianist David Tudor de drie delen enkel door het deksel van de piano te sluiten en te openen. Voor Cage was het stuk allesbehalve stil – het bestaat uit de geluiden van het steeds onrustiger wordende publiek.

→ Ze werd onthoofd

Het eerste hoofd uit 1964 bleef voorgoed verdwenen en moest opnieuw gegoten worden. In 1984 verloor ze ook nog een arm, en in 2003 bliezen onbekenden het hele beeld van de sokkel het havenbekken in.

→ De hoofden hebben lichamen

Eeuwenlange erosie had de moai bij de vulkaan Rano Raraku tot aan hun schouders begraven. De verborgen torso's zijn soms meerdere meters hoog – en dragen zelfs ingebeitelde tekens op hun rug.

→ Niets (volledig verzonnen woord)

Eastman wilde een korte naam die in elke taal hetzelfde klinkt en geen enkele betekenis met zich meedraagt. Het woord moest beginnen en eindigen met zijn favoriete letter: de 'sterke, krachtige' K.

→ Men sneed het schilderij bij

Er werd aan alle vier de zijden weggesneden; links verdween een brede strook met meerdere figuren, de resten zijn spoorloos. In 2021 reconstrueerde het Rijksmuseum de ontbrekende delen met behulp van kunstmatige intelligentie en een oude kopie – en hing ze tijdelijk terug bij het origineel.

→ Om te klappen (betaald applaus)

De 'claque' was hoogst gespecialiseerd: er waren aparte rollen voor lachers, professionele huilers en mensen die om toegiften riepen. Artiesten die niet betaalden, liepen het risico gericht uitgejouwd te worden door diezelfde heren.

→ Het versnipperde zichzelf

De in de lijst verstopte shredder stopte halverwege. Omgedoopt tot 'Love is in the Bin' werd het half vernietigde werk in 2021 doorverkocht voor 18,6 miljoen pond – 18 keer zoveel.

→ Kostuums

Het oudste dateert uit 1747: Lodewijk XV schonk het plassende jongetje een goudgeborduurd brokaten pak — als goedmakertje nadat Franse soldaten het beeldje hadden gestolen.

→ Porselein

Meer dan 1.600 ambachtslieden in de Chinese porseleinstad Jingdezhen beschilderden elk pitje met de hand — tweeënhalf jaar werk voor een kunstwerk dat eruitziet als een enorme berg vogelzaad.

→ Een conciërge poetste het weg

De geredde vetresten werden in 2014 door kunstenaars tot jenever gedestilleerd. Wie hem geproefd heeft, zegt: hij smaakt naar parmezaan.

→ Een neushoorn

Het echte dier verdronk, vastgeketend bij een schipbreuk — onderweg als geschenk voor de paus. Dürers fantasieversie met harnasplaten en een extra hoorntje op de rug gold desondanks 300 jaar lang als correcte afbeelding.

→ Hij schilderde een nieuwe Vermeer

Onder bewaking vervalste hij 'Christus onder de Schriftgeleerden' en bewees zo: Görings schilderij was geen nationaal erfgoed, maar zijn eigen werk. Göring had daarvoor 137 échte geroofde schilderijen ingeruild – en van Meegeren werd van de ene op de andere dag een volksheld die de rijksmaarschalk had beetgenomen.

→ Hij werkte

De sprong verliep zo rustig dat Adrian Nicholas vlak boven de grond om maar één reden overschakelde op een moderne parachute: hij wilde niet dat het 80 kilo wegende houten frame op zijn hoofd zou vallen.

→ Naar een tijdschrift

Het Duitse weekblad 'Jugend' verscheen vanaf 1896 in München. De Fransen noemden diezelfde stijl overigens ook niet naar de kunst zelf: 'Art nouveau' verwijst naar een Parijse galerie.

→ Uit het Arabisch

'Az-zulaij' betekent 'gepolijste steen' – de Moorse techniek moest oorspronkelijk Romeinse en Byzantijnse mozaïeken imiteren. Dat de tegels later vaak blauw werden, is puur toeval in de taalgeschiedenis.

→ Jongleren

Rastelli zou de eerste persoon zijn geweest die tien ballen tegelijk jongleerde – een kunststukje dat tot vandaag slechts een handvol mensen beheerst. Hij stierf in 1931, op zijn 34e.

→ Het schilderij hing ondersteboven

De fout werd ontdekt door effectenmakelaarster Genevieve Habert, die het schilderij vergeleek met de afbeelding in de catalogus en de New York Times informeerde. Zelfs Matisses eigen zoon Pierre, een kunsthandelaar, had bij zijn bezoek niets gemerkt.

→ Katten — ze beschermen de kunstschatten tegen muizen en ratten

De traditie gaat terug op een decreet van tsarina Elizabeth uit 1745. Tegenwoordig wonen er zo'n 50 katten in de kelders van het museum, elk met een eigen 'paspoort' inclusief foto.